Ενότητα 2.4: Ανάγνωση
Εισαγωγή
Ο πλανήτης μας είναι μοναδικός και πλούσιος σε φυσικούς πόρους. Οι φυσικοί πόροι είναι υλικά που υπάρχουν στη φύση και δεν έχουν αλλοιωθεί από τον άνθρωπο. Είναι απαραίτητοι για την ανθρώπινη επιβίωση. Η γη, τα δάση, το νερό, τα αλιεύματα, τα ορυκτά και ο αέρας, όλα αποτελούν σημαντικούς πόρους για τη διατήρηση της ζωής. Οι φυσικοί πόροι μπορεί να είναι ανανεώσιμοι ή μη ανανεώσιμοι. Οι ανανεώσιμοι πόροι περιλαμβάνουν την ηλιακή ενέργεια, τον αέρα και το νερό, οι οποίοι αναπληρώνονται από τη φύση. Από την άλλη πλευρά, οι μη ανανεώσιμοι πόροι έχουν πεπερασμένο απόθεμα, συνεπώς, εάν καταναλωθούν, δεν μπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν.
Η τρέχουσα συνεχής αύξηση του πληθυσμού αποτελεί τεράστια απειλή για όλους αυτούς τους πόρους, καθώς καταναλώνονται αδιάκοπα. Η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων έχει τεράστιο αντίκτυπο στην υγεία του πλανήτη μας, καθώς οι μη ανανεώσιμοι πόροι εξαντλούνται. Η προστασία του περιβάλλοντος είναι ένα κίνημα που θα μπορούσε να συμβάλει στη μακροπρόθεσμη υγεία και μακροζωία του πλανήτη.
Μαθησιακά αποτελέσματα
Ολοκληρώνοντας την υπό-ενότητα θα μάθετε
· τι είναι η προστασία του περιβάλλοντος
· πώς μπορούν τα σχολεία να βοηθήσουν στην προστασία του περιβάλλοντος
Τι είναι η προστασία του περιβάλλοντος;
Η προστασία του περιβάλλοντος αποσκοπεί στην ενεργή εξεύρεση τρόπων διάσωσης των φυσικών πόρων και των οικοσυστημάτων από την καταστροφή και την απώλεια ειδών, περιορίζοντας την εκμετάλλευση, τη ρύπανση και την καταστροφή. Αυτό περιλαμβάνει:
· Τη μείωση της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, όπως το νερό, τα τρόφιμα, τα δέντρα, τα ορυκτά καύσιμα, τα μεταλλεύματα και το έδαφος.
· Τη διαφύλαξη του εδάφους, των δέντρων, του νερού και των οικοσυστημάτων, περιορίζοντας την ανθρώπινη παρέμβαση.
· Την πρόληψη φυσικών καταστροφών που προκαλούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως διαρροές χημικών ουσιών, πετρελαιοκηλίδες και πυρκαγιές.
· Τη μείωση των επιπτώσεων της υπερθέρμανσης του πλανήτη
Ένα ισορροπημένο οικοσύστημα συνιστά έναν βιώσιμο χώρο διαβίωσης. Αποτελείται από ζώα, φυτά, μικροοργανισμούς και άλλα στοιχεία που αλληλεξαρτώνται μεταξύ τους όπως και από το περιβάλλον τους. Δυστυχώς, η ανθρώπινη δραστηριότητα προκαλεί αρνητικό αντίκτυπο στην ισορροπία των οικοσυστημάτων.
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες ορθές και βιώσιμες ανθρώπινες δραστηριότητες μπορούν να αποκαταστήσουν τη χαμένη ισορροπία σε ένα οικοσύστημα. Κάποιες από αυτές είναι η αποκατάσταση του εδάφους, η αναδάσωση και οι προσπάθειες διαφύλαξης των ωκεανών. Θα πρέπει λοιπόν να προσπαθήσουμε να υιοθετήσουμε πρακτικές που θα βοηθήσουν στη διατήρηση της ισορροπίας του οικοσυστήματός μας και όχι στην υποβάθμισή του.
Αποκατάσταση του εδάφους
Η διασφάλιση της υγείας και της παραγωγικότητας του εδάφους αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σίτιση του πλανήτη, τη μείωση των εκπομπών και την ισορροπία του περιβάλλοντος. Η άγρια ζωή βρίσκεται παντού γύρω μας. Ακόμη και στη μικρότερη αυλή ενός σχολείου ,υπάρχουν πολλά είδη εντόμων και πουλιών, τα οποία μπορούν να αυξηθούν με τη δημιουργία συνθηκών που τα προσελκύουν. Αν η έκταση της σχολικής αυλής είναι μεγάλη, μπορείτε να φιλοξενήσετε περισσότερα είδη, ενισχύοντας περαιτέρω τη βιοποικιλότητα.
Για την αποτελεσματική αποκατάσταση της άγριας ζωής και των ενδιαιτημάτων που υπάρχουν στους χώρους γύρω από το σχολείου σας, απαιτείται μια ολοκληρωμένη σχολική προσέγγιση με τη συμμετοχή των παιδιών, των εκπαιδευτικών, των γονέων, των διευθυντών/-τριών, των μελών του προσωπικού αλλά και της ευρύτερης τοπικής κοινότητας. Η συνεργασία αυτή μπορεί να δημιουργήσει εξαιρετικές ευκαιρίες μάθησης για τα παιδιά, συνεργασίας με τοπικούς/-ές ειδικούς και συνεργασίας της κοινότητας.
· Δέντρα και θάμνοι: Η άγρια ζωή ευδοκιμεί εκεί όπου υπάρχουν αναπτυγμένα δέντρα και ακόμα περισσότερο όταν υπάρχει ένα μείγμα φυτών διαφορετικών διαστάσεων που δημιουργεί στρώματα βλάστησης. Κάθε στρώμα υποστηρίζει διαφορετικά είδη και προσφέρει τροφή, καταφύγιο και χώρους αναπαραγωγής.
· Νερό: Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να ενισχύσετε την άγρια ζωή σε έναν κήπο είναι να δημιουργήσετε μια λιμνούλα, έστω και μικρή. Βεβαιωθείτε ότι οι λίμνες έχουν τουλάχιστον μια κεκλιμένη πλευρά που διευκολύνει την έξοδο των έμβιων όντων και διαθέτουν μια ικανοποιητική ποικιλία υδρόβιων φυτών.
· Στοίβες κορμών: Οι στοίβες από κορμούς δέντρων αποτελούν καταφύγιο για μια σειρά από είδη άγριας ζωής, συμπεριλαμβανομένων των αμφιβίων. Αποτελούν επίσης πρόσφορο περιβάλλον για την ανάπτυξη μυκήτων (μανιταριών), ενώ είναι και πηγή τροφής για διάφορα έντομα, ιδίως σκαθάρια.
· Σωροί από πέτρες: Τα ξηρά υλικά, όπως ένας σωρός από βράχους, πέτρες ή μπάζα, προσελκύουν ένα ευρύ φάσμα οργανισμών, όπως αποικίες αραχνών, σαύρες που κάθονται στον ήλιο ή βατράχια και φρύνους που πέφτουν σε χειμερία νάρκη στις σκοτεινές γωνίες και στις σχισμές.
· Λουλούδια: Τα λουλούδια παράγουν νέκταρ και γύρη, που αποτελούν τροφή για τις μέλισσες, τις πεταλούδες και πολλά άλλα έντομα, συμπεριλαμβανομένων των σκαθαριών και των συρφίδων. Επιλέξτε επίσης φυτά που βρίσκονται σε άνθιση για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του έτους.
· Ψηλό γρασίδι: Οι επιφάνειες με αγριολούλουδα είναι πολύ ελκυστικές, ωστόσο η δημιουργία και η διατήρησή τους είναι ιδιαίτερα δύσκολη, ιδίως σε γόνιμο έδαφος. Αφήνοντας κάποιες από τις διαθέσιμες περιοχές να μεγαλώσουν περισσότερο χωρίς να τις κουρεύετε, εξασφαλίζετε καταφύγιο για μικρά θηλαστικά, όπως ποντίκια, αρουραίους και νυφίτσες, αλλά και τροφή για ορισμένες κάμπιες που γίνονται πεταλούδες.
· Τροφή και νερό για τα πουλιά: Τα πουλιά του κήπου είναι μερικά από τα πιο ευδιάκριτα είδη της άγριας ζωής και προσελκύονται εύκολα με την παροχή τροφής. Ιδανικά, τοποθετήστε στον χώρο ένα μείγμα τροφής που περιλαμβάνει φιστίκια, καρδιές ηλίανθου, σπόρους, υπολείμματα κουζίνας και λιπαρές μπάλες.
· Καταφύγια άγριας ζωής: Οι εξωτερικοί χώροι και οι κήποι είναι συνήθως γεμάτοι με πολλές κρυψώνες για τα έντομα. Ωστόσο, υπάρχουν επίσης και ειδικά κατασκευασμένα καταφύγια εντόμων, τα λεγόμενα «ξενοδοχεία εντόμων», που είναι ιδανικά για νέους ή αραιά φυτεμένους χώρους και ενισχύουν τη βιοποικιλότητα οποιουδήποτε χώρου. Η κατασκευή τους είναι μια πολύ διασκεδαστική δραστηριότητα και τα μεγαλύτερα από αυτά μπορούν να αποτελέσουν ένα πραγματικό κόσμημα για τον κήπο.
Σε τοπικό επίπεδο, τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν με την τοπική κοινότητα για να βοηθήσουν στην αποκατάσταση εδαφικών εκτάσεων. Για παράδειγμα, συλλέγοντας σκουπίδια από πάρκα, φυτεύοντας δέντρα ή βοηθώντας στη δημιουργία μικρών περιοχών με αγριολούλουδα εντός των πόλεων.
Αποψίλωση και αναδάσωση
Τα δάση καλύπτουν το 30% της επιφάνειας της Γης και είναι εξαιρετικά σημαντικά για σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής. Η αποψίλωση των δασών είναι η μόνιμη και σκόπιμη εκρίζωση δασικών εκτάσεων από τον άνθρωπο, συχνά για σκοπούς γεωργικής επέκτασης, υλοτομίας για καύσιμα ή οικοδομικά υλικά, όπως και εξόρυξης και εγκατάστασης οικισμών. επίσης, τεράστιες δασικές εκτάσεις αποψιλώνονται ταχύτατα κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών, όπως πυρκαγιές, ανεμοστρόβιλοι και κυκλώνες.
Αναδάσωση είναι η διαδικασία αναφύτευσης δέντρων σε περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές όπως πυρκαγιές, ξηρασία, μολύνσεις από έντομα και ασθένειες, ή και από μη φυσικές καταστροφές όπως η υλοτομία, η εξόρυξη, η γεωργική εκκαθάριση και οι κατασκευές. Αυτό περιλαμβάνει διάφορες ενέργειες, από την υποστήριξη της αναγέννησης του φυσικού περιβάλλοντος σε μια υποβαθμισμένη περιοχή μέχρι τη φύτευση κατάλληλων δενδρυλλίων μετά από δασικές πυρκαγιές.
Η ΕΕ έχει ξεκινήσει μια πρωτοβουλία για τη φύτευση 3 δισεκατομμυρίων δέντρων έως το 2030. Διαβάστε περισσότερα στη διεύθυνση: https://environment.ec.europa.eu/strategy/biodiversity-strategy-2030/3-billion-trees_en
Τα σχολεία, σε συνεργασία με την τοπική κοινότητα, μπορούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα «3 δισεκατομμύρια δέντρα», εντοπίζοντας περιοχές για δενδροφύτευση και, στη συνέχεια, αναφέροντας τον αριθμό των δέντρων που φυτεύτηκαν.
Υποβάθμιση των ωκεανών και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων
Η ανθρώπινη δραστηριότητα απειλεί την υγεία των ωκεανών σε παγκόσμια κλίμακα. Περισσότερο από το 80% της θαλάσσιας ρύπανσης προέρχεται από χερσαίες δραστηριότητες. Από τη λεύκανση των κοραλλιών έως την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, ολόκληρα θαλάσσια οικοσυστήματα μεταβάλλονται με ταχείς ρυθμούς. Παρακολουθήστε το σχετικό βίντεο: https://environment.ec.europa.eu/strategy/biodiversity-strategy-2030/3-billion-trees_en
Η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί μεταβολές στη χημεία και τις διεργασίες των ωκεανών και απειλεί πολλά είδη θαλάσσιων ζώων που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις υψηλότερες θερμοκρασίες. Η υπεραλίευση δημιουργεί μεγάλα προβλήματα σε πολλά μέρη του κόσμου ενώ η ρύπανση από πλαστικά αποτελεί σοβαρή απειλή για το σύνολο της θαλάσσιας ζωής.
Τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν μεταξύ τους με στόχο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους που απειλούν τους ωκεανούς, δημιουργώντας καμπάνιες αφισών ή ιστολόγια. Η μείωση της χρήσης πλαστικού είναι επίσης ένας ακόμη τρόπος περιορισμού του πλαστικού που καταλήγει στις θάλασσες. Εάν το σχολείο σας βρίσκεται κοντά σε θάλασσα ή ωκεανό, τότε οι συλλογικές δράσεις, όπως η συλλογή απορριμμάτων από τις παραλίες, αποτελούν εξαιρετικές επιλογές πράσινων πρωτοβουλιών.